Machteloos en onzeker als je kind pubert
Wat gebeurt er bij jou als moeder van binnen?
Wat maakt dat jij je als moeder zo onzeker en machteloos kunt voelen wanneer je puber thuiskomt en je voorbijloopt zonder iets te zeggen? Dat er gedachten opkomen als: ‘Doe ik er nog wel toe als moeder?’
Misschien herken je ook dat je partner zich daar veel minder druk om lijkt te maken. Hoogstens wat geïrriteerd raakt als er niet geluisterd wordt. Hoe kan dat zo verschillend zijn?
Gevolg
Die onzekerheid en machteloosheid hebben vaak invloed op hoe je reageert. Je merkt bijvoorbeeld dat je je gaat aanpassen, extra lief doet en minder duidelijk je grenzen aangeeft. Terwijl je die grens van binnen wél voelt en weet dat die nodig is. Dat maakt je vaak nog onzekerder. Of het slaat juist door naar de andere kant. Je trekt je terug, zoekt minder contact en reageert nauwelijks als je puber wél verbinding zoekt. Gedachten als: ‘Nu ben ik zeker wél goed genoeg…’ kunnen dan opkomen.
Beide reacties hebben uiteindelijk hetzelfde effect: je raakt het contact met je puber kwijt. Precies wat je eigenlijk wilde voorkomen.
Emoties
Dat je emoties hebt, hoef ik je niet uit te leggen. Maar dat die emoties je iets vertellen over jezelf, is vaak minder bekend. Het lijkt misschien alsof jouw puber de oorzaak is van jouw onzekerheid. Als hij gewoon weer zou reageren zoals vroeger, dan was er niets aan de hand… Toch?
En ja, dat is heel begrijpelijk gedacht. Zo hebben de meeste van ons het geleerd.
Maar ik zie dit anders. En als je het eenmaal doorhebt geeft het zoveel rust en mogelijkheden. Zonder dat je de ander daarvoor nodig hebt!
Emoties vertellen iets over jou
Het gedrag van je puber – wat hij zegt of juist niet zegt – is een trigger. Het zet iets in jou aan, maar het is niet de oorzaak van jouw gevoel.
Je kunt emoties zien als een alarmbelletje of een dashboardlampje. Ze geven aan dat er iets geraakt wordt wat voor jou belangrijk is. Als iets voor jou niet belangrijk is, voel je er ook weinig bij. Dat zie je bijvoorbeeld bij je partner, die zich in dezelfde situatie misschien helemaal niet onzeker voelt.
Behoeften: wat voor jou belangrijk is
Onder elke emotie zit een behoefte. Dat is iets wat voor jou echt belangrijk is, zoals verbinding, respect of gezien worden. Die behoeften zijn universeel – iedereen heeft ze. Maar hoe belangrijk ze voor jou zijn, verschilt per persoon. De één voelt zich diep geraakt als er geen respect wordt ervaren, terwijl een ander daar nauwelijks iets bij voelt. Dat gaat niet over goed of fout, maar over verschil.
Wat gebeurt er in je brein?
Stel: jouw behoefte aan verbinding wordt geraakt. Je puber komt thuis, pakt iets te drinken en loopt zonder iets te zeggen naar boven. Misschien mompelt hij nog iets onverstaanbaars als je vraagt hoe zijn dag was.
Wat gebeurt er dan in jou? Om dat te begrijpen, helpt het om kort naar je brein te kijken.
Drie breinlagen
Ons brein bestaat grofweg uit drie lagen:
1. Reptielenbrein – gericht op overleven en het signaleren van gevaar
2. Zoogdierenbrein – waar emoties, motivatie en sociaal gedrag zitten
3. Mensenbrein – waar logisch nadenken en reflectie plaatsvinden
Veilig of onveilig
Wanneer jouw belangrijke behoeften vervuld worden (bijvoorbeeld verbinding of erkenning), krijgt je brein het signaal: veilig. Worden die behoeften niet vervuld, dan ervaart je systeem dat als onveilig. En je brein reageert daar automatisch op, alsof er echt gevaar is. Er ontstaat een emotie, zoals onzekerheid of irritatie, en je overlevingsgedrag wordt geactiveerd.
Vier manieren van reageren
Als je je onveilig voelt, schiet je automatisch in één van deze reacties:
1. Vechten – je probeert de ander te veranderen (bijv. corrigeren, boos worden)
2. Vluchten – je trekt je terug of leidt jezelf af
3. Bevriezen – je klapt dicht of weet even niets meer te zeggen
4. Aanpassen (pleasen) – je gaat over je eigen grens heen om de ander tevreden te houden
Automatisch gedrag
Dit overlevingsgedrag is heel nuttig in echte noodsituaties.
Maar in het dagelijks contact met je puber is er meestal geen echt gevaar – en toch reageert je systeem alsof dat er wel is. Dat maakt dat je soms anders reageert dan je eigenlijk zou willen.
Wat kun je hiermee?
Het helpt al enorm als je leert herkennen wat er in jou gebeurt op het moment dat je puber jou straal voorbij loopt en niks zegt. Bijvoorbeeld:
1. Herken je gevoel
‘Ik voel me nu onzeker/machteloos.’
2. Ontdek je behoefte
‘Ik heb behoefte aan verbinding/waardering.’
3. Vertraag je reactie
Neem even een pauze. Adem bewust in en uit voordat je reageert.
Zo’n eerste kleine stap kan al een groot verschil maken in hoe het contact verder verloopt.
Herkenbaar?
Herken je jezelf hierin? En merk je dat je regelmatig vastloopt in onzekerheid of machteloosheid in het contact met je puber? Dan kan het helpend zijn om samen verder te kijken naar wat er bij jou gebeurt en hoe je daar meer rust en verbinding in kunt brengen.
Ik bied graag een gratis en vrijblijvende 30-minuten sessie aan waarin we:
- kijken naar jouw situatie
- inzicht krijgen in wat er onder jouw reacties ligt
- ontdekken welke eerste praktische stap direct lucht kan geven